Bugun...
26-06-2018
CENGİZ BAYSU

CENGİZ BAYSU

ABD-Türkiye diplomatik ilişkileri tarihi (I)


ABD’nin Türkiye ile diplomatik etkileşimi, Türkiye’nin Osmanlı İmparatorluğu olarak bilindiği günlere dayanmaktadır. 1831’de diplomatik ilişkilerin kurulmasıyla beraber iki ülke ABD’nin 20 Nisan 1917’de I. Dünya Savaşı’na girişine dek diplomatik bir ilişki yürütmüştür. I. Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu yıkılmış ve yerine modern Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur. Amerika Birleşik Devletleri 1927’de ilişkilerini yeniden başlatmıştır.
  
Karşılıklı Tanıma-1830
İkisi de köklü geçmişe sahip olan Osmanlı İmparatorluğu (Türkiye) ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilk resmi diplomatik temas ve tanıma eylemi, 11 Şubat 1830’da Kaptan James Biddle, David Offley ve Charles Rhind’dan oluşan ABD’li bir müzakere ekibinin Türk Hariciye Nazırı’na güven mektubu sunmasıyla meydana gelmiştir. Biddle, Offley ve Rhind, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye arasında bir seyrüsefer ve ticaret anlaşması müzakere etmiştir.

İlk Amerikan Sefarethanesi-1831
Diplomatik ilişkiler ve Amerika Birleşik Devletleri Konstantinopolis Sefarethanesi, 13 Eylül 1831’de David Porter’ın Maslahatgüzar sıfatıyla güven mektubu sunmasıyla kurulmuştur.
Amerikan Sefarethanesi 18 Haziran 1906’da Büyükelçilik mertebesine yükseltilmiş, John G. A. Leishman 5 Ekim 1906 tarihinde Büyükelçi sıfatıyla güven mektubu sunmuştur.
Amerika Birleşik Devletleri’nin 4 Nisan 1917 tarihinde Almanya’ya savaş  ilan etmesinin ardından, Türkiye 20 Nisan 1917’de ABD ile diplomatik ilişkilerini kesmiştir.

İlişkilerin Yeniden Kurulması-1927
Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye, Türkiye’nin Ankara şehrinde meydana gelen yazışmaların ardından 17 Şubat 1927’de diplomatik ilişkilerini yeniden tesis etmişlerdir. ABD-Türkiye dostluğu, Amerika Birleşik Devletleri’nin Osmanlı İmparatorluğu ile diplomatik ilişkilerinin kurulduğu 18’inci yüzyılın son yarısına dayanmaktadır. 
Günümüzün yakın ilişkisi ise Truman Doktrini’nin uygulanmasını öngören 12 Temmuz 1947 tarihli anlaşma ile başlamıştır. Türkiye 1952’den beri NATO müttefiklerinden biridir. Uluslararası Güvenlik Destek Gücü’nün Afganistan’da istikrarı sağlama operasyonlarının aktif ortaklarındandır. 
NATO’nun hayati önem taşıyan doğu kanadını temsil edip, (uluslararası sözleşmeler doğrultusunda) İstanbul Boğazı’nı ve Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan Çanakkale Boğazı’nı kontrol etmektedir. Türkiye’nin İran, Irak ve Suriye ile komşu oluşu aynı zamanda Türkiye’nin coğrafi önemini de vurgulamaktadır.
ABD-Türkiye ortaklığı, müşterek menfaat ve karşılıklı saygıya dayanmaktadır. Bu ortaklık, bölgesel güvenlik ve istikrar, ekonomik işbirliği ve insan haklarında ilerleme gibi konulara odaklıdır. Türkiye, Afganistan’daki operasyonlar için öldürücü olmayan lojistik desteğin nakliyesinde ABD’nin İncirlik Hava Üssü’nü kullanmasına izin vermiştir.
Amerika Birleşik Devletleri, terörle mücadelesinde Türkiye ile dayanışma içerisindedir. ABD’nin kapsayıcılığa dayanan güvenlik meselelerine siyasi yaklaşım getirilmesine verdiği destek uyarınca, terörle mücadelede işbirliği stratejik ortaklığımızın temel öğelerinden birini oluşturmaktadır.

İkili Ekonomik İlişkiler
ABD-Türkiye ekonomik ilişkileri, 2009’da Başkan Obama ve Cumhurbaşkanı Gül tarafından hayata geçirilen Ekonomik ve Ticari Stratejik İşbirliği Çerçevesi (ETSİÇ) doğrultusunda ilerlemektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve AB arasında serbest ticaret görüşmelerinin duyurulmasının ardından, Mayıs 2013’te Başkan Obama ve Başbakan Erdoğan, ABD-Türkiye arasındaki ticari ilişkiyi derinleştirme amaçlı bir platform olarak Üst Düzey Komite’yi (ÜDK) kurmuş, paralel bir diyalog oluşturmuştur.
ABD-Türkiye ticari ilişkileri, potansiyeline kıyasla mütevazı durumdadır. 2011 yılında ABD’den Türkiye’ye ihracatın 10,5 milyar dolardan 14,6 milyar dolara yükselmesiyle kaydedilen %39’luk artış ve Türkiye’den ABD’ye ihracatın 4,2 milyar dolardan 5,2 milyar dolara yükselmesiyle %24’lük bir artış kaydedilmiştir.
Bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %35’lik büyüme gösteren toplam ticaret hacmi, 2012 yılında duraklamaya girmiştir. ÜDK, ETSİÇ ve Ekonomik Ortaklık Komisyonu’nun sürekli temasları aracılığıyla, iş geliştirme girişimlerinin yanı sıra Ticaret ve Yatırım Çerçeve Anlaşması gibi ikili mekanizmalar ve ikili yatırım ve vergi anlaşmalarıyla da ekonomik ilişkilerimizi derinleştirmek amacıyla Türkiye hükümeti ile ortak çalışmalar yürütmekteyiz.
Türkiye Avrupa Birliği (AB) üyesi olmasa da, AB’nin Avrupa Ekonomik Topluluğu üyelerinden biridir.
ABD’nin Türkiye’ye ihraç ettiği ürünler arasında uçaklar, demir ve çelik, tarım ürünleri, petrol, pamuk ipliği ve kumaş ve makineler bulunmaktadır. ABD’nin Türkiye’den ithal ettiği ürünler arasında taşıtlar, makineler, demir ve çelik ürünleri, tarım ürünleri, traverten ve mermer bulunmaktadır. ABD’nin Türkiye’deki resmen bildirilmiş doğrudan yatırımlarında başı bankacılık ve imalat sektörleri çekmektedir.
ABD tarafından verilen destek, Türkiye’nin diğer ülkelerle, özellikle de Afganistan’la işbirliğini azami boyuta getirmeyi ve Türk ordusunun NATO güçleri ile karşılıklı çalışabilirliğini arttırmayı amaçlamaktadır. (Yazı aşağıdaki siteden ve kısaltılarak alınmıştır. II. Bölümünü hazırlayabilmem için Amerikan bakışını da size sunmam gerekiyordu.
Devamı Yarın

Bu makale 163 defa okunmuştur.
MAKALE YORUMLARI
ANKETİMİZE KATILIN

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

Beğendim
Beğenmedim
Fena Değil

Tüm Anketler
NAMAZ VAKİTLERİ