Bugun...
27-06-2018
CENGİZ BAYSU

CENGİZ BAYSU

ABD-Türkiye diplomatik ilişkileri tarihi (II)

Dünkü yazı ABD’nin İstanbul Başkonsolosluğu resmi sitesinden alınmıştı. Yazılanlar iki dost ve müttefik ülke için doğrudur, uygundur. Ancak gerçekte de böyle midir acaba? ABD-Türkiye ilişkileri dün ve bugünün benzer ve ayrıldığı noktalar olarak ele alınırsa şu tablolar ortaya çıkıyor.

1. Dün ve bugünün benzerleri hatta değişmezleri
a. Silah ve mühimmat satışları
b. Teknik eleman desteği
c. Siyasi destek ve açıklamalar

2. Ayrılma gösteren noktalar;
a. Rusya’ya karşı ABD’nin yanında olma isteği
b. Misyoner ve casusluk faaliyetleri

Kısaca ABD’nin kuruluşu
Çok gerilere gitmeden Kristof Kolomb’dan başlayalım isterseniz Amerikan tarihine… Kolomb’un 15’in yüzyılın sonlarında Amerika kıtasını keşfetmesinden sonra 16’ncı yüzyıl boyunca İspanya, Fransa, Britanya, Hollanda, İsveç ve Portekiz bu kıtada sömürgeler kurmuşlardır. Bu sömürgeler arasında Britanya’ya ait 13 koloni bulunmaktaydı.
İngiltere’nin içinde bulunduğu savaşın borçlarını ödeyebilmek için kolonilere ağır vergiler koymasıyla başlayan yerlilerin 19 Nisan 1775’te başlattığı isyan çatışmaya dönüşmüş ve isyancılar Boston’u kuşatmışlardır. Kuşatma bir yıl sürdükten sonra kent, 17 Mart’ta Amerikalıların eline geçmesiyle sona ermiş ve 4 Temmuz 1776’da Amerikalılar bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.
Bağımsızlık Savaşı, 1776’da Amerika aleyhine dönmeye başlamış, Birleşik Krallık güçlerinin yeniden üstünlüğü elde etmesi üzerine Fransa, Amerikan topraklarından daha fazla pay kapabilmek düşüncesiyle İngiltere’ye savaş ilan etmiştir. 1780’den sonraki savaşlar daha ziyade İngiltere ve Avrupa’nın diğer ülkeleri arasında geçmiştir.

İlk Başkan’ın seçimine doğru
İspanya ve Hollanda’nın Britanya adalarını çevreleyen sularda denetim kurarak İngiliz deniz gücünü açık denizlere çıkamaz hale getirmesiyle 3 Eylül 1783 tarihinde Paris Antlaşması imzalanmış ve bu yılın 25 Kasım tarihinde son İngiliz askeri New York kentini terk etmiştir.
1787 yılında ABD anayasası kabul edilerek 1789’da George Washington ilk ABD Başkanı olarak seçilmiştir.
1789-1849 yılları Amerikan birliklerinin Fransa’nın elindeki topraklara yani batıya doğru genişleme yıllarıdır. Amerika, İnsan Hakları Bildirisi’ni kabul etmiştir. 1812’de Başkan James Madison, İngiltere’ye savaş açmış ama sınırları değiştirememiştir. 1823’te Başkan James Monroe, Avrupa ülkelerinin Amerika kıtasına müdahale etmelerini yasaklamış (Monroe Doktrini), 1830’da Başkan Andrew Jackson, Mississippi Nehri’nin doğusundaki yerlilerin zorla yerlerinden edilerek batıdaki topraklara göç ettirilmesini sağlayan “Yerli İskân Yasası”nı imzalamıştır.
1845’te Teksas Amerikan topraklarına katılınca Meksika-Amerika Savaşı başlamış, sonunda bazı yerler para karşılığında alınmıştır. 1848’de Kaliforniya’da altın bulununca çok sayıda Amerikalı Kaliforniya’ya akın etmiş, ABD sınırları Pasifik Okyanusu’na dayanmıştır. 

1861-1867 Amerikan İç Savaşı yılları
ABD’nin güney bölgeleri büyük çiftlikler halindedir. Bu çiftliklerde tarım yapılmakta pamuk, tütün ve şeker kamışı yetiştirilmektedir. Gerekli işgücü İnsan Hakları Bildirisi kabul edilmiş olmasına rağmen Afrika’dan getirilen siyahi kölelerden sağlanmaktadır. 1867’de Alaska, Ruslardan para karşılığı alınmıştır. 

Amerikan-Osmanlı ilişkileri
Buraya kadar olan bölüm, Amerika’nın kuruluşundan bugüne kadar geçen 242 yılı anlatmaya elbette yetmez. Ancak Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerinin başladığı dönem olarak görülebilir.
Yazının Bölüm I’de Amerikan-Türk ilişkilerinin başladığı yıl 1831 olarak belirtilmişti. Yani Amerika’nın yerlileri hizaya sokma dönemi... Elleri kelepçeli çok sayıda yerlinin yollarda hayatını kaybettiği dönem…
1861-1867 Amerikan İç Savaşı yılları… Osmanlı Devleti’nin başında Sultan Abdülaziz (Saltanat yılları 1861-1876) bulunmaktadır. Bu dönemde Osmanlı Devleti pek harp yüzü görmemiş; ancak kara ve deniz ordusunu daha çağdaş duruma getirmek için yeni silahlar almış, bunları yerli olarak üretmeyi denemiştir. Ayrıca 1863-1864 yıllarında İngiltere’den getirtilen makinelerle fabrika yapımına, makine ve teçhizat alımına gidilmiştir. 
1868’de Amerikalı Gantin adlı kişinin icadı olan altı ve on namlulu revolver toplardan numuneler alınmış ve Rusya dahil Avrupa devletlerine satılmıştır.   
 (Devam edecek)

Bu makale 248 defa okunmuştur.
MAKALE YORUMLARI
ANKETİMİZE KATILIN

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

Beğendim
Beğenmedim
Fena Değil

Tüm Anketler
NAMAZ VAKİTLERİ