Bugun...
28-06-2018
Murat SOYDAN

Murat SOYDAN

M. Fuad Köprülüden Bir Alıntı Ve Düşündürdükleri

M. Fuad Köprülü, Türk ilim camiasının sosyal bilimler alanında yetiştirdiği en büyük ve en nitelikli bilim adamlarının başında gelmektedir. Sosyal bilimlerin faklı disiplinlerinde kıymetli ve hala okunan ve okutulan eserler kaleme almıştır. Sadece bilim dünyasında değil siyaset camiasında da bulunmuştur. Bilim insanlarının önemli kitapları ve meşhur diyebileceğimiz makaleleri bilinmekle, değerlendirmekle beraber dergilerde yayımlanan yazıları belki de bu kadar şanslı olmuyor. Kısa müddette unutulup gidiyor. M. Fuat Köprülü ilim gelişimi, bilim insanın yetiştirme hususunda ciddi analizleri bulunmakladır. M. Fuad Köprülünün 1939 yılında  Ülkü Mecmuasının 79 sayısında yer alan “İlim ve Tenkit” yazısı önem arz etmektedir. Kısa, etkileyici ve konunun bam teline basan türden bir yazı. Yazıdan alıntılayacağımız bu kısım ilim ve tenkit noktasında hem bir tespit hem de bir çözüm içermesi anlamında dikkat çekicidir:

“Bizim ilim âlemimizde, hatta en geniş ve en yeni fikirli geçirmek isteyenlerimiz bile, şarkın kötü itiyatlarından kendilerini hala kurtaramamışlardır; bundan dolayı, en objektif tenkitlere karşı derhal sinirlerlenir, asabi müdafaalara kalkarlar; en objektif bir meselenin münakaşası, derhal şahsi bir söğüşme mahiyetini alır. Her iki taraf da kendisini medhe ve karşısındakini teçhile kalkışır. İşte eski şark zihniyetinin ve şark ahlakının hala kurtulamadığımız meşum bir mirası… Halbuki garpta, birbirini çok takdir eden iki alim, birbirlerinin fikirlerinin, nazariyelerini, eserlerinin samimi bir suretle tenkit ederler; uzun münakaşalara girişirler; hatta bazı defalar çok sert hükümlerde verebilirler. Fakat bundan dolayı münakaşanın söğüşme ile ve teçhil ile neticelenmesi icap etmez. Çünkü orada bir ilim ahlakı, bir ilim ananesi vardır.”

Bilimin gelişimi için bilimsel yayınlara yapılan nitelikli tenkitlerin çok büyük bir önemi vardır. Düşülen hatalardan kurtulmak ve kaliteyi yükseltmek değerli geri bildirimlere bağlıdır. İlim camiasında bilimsel eleştirilerin yapılmasının önemi çokça işitilmekte, methiyeler dizilmekle beraber pratikte işler hiç de böyle işlemiyor gibi görünüyor. Tenkit yapılan kişi bu eleştirileri şahsına, karakterine yapılan ağır ithamlar olarak görülüyor. Bu eleştireli ciddiye almıyor daha da kötüsü yapana karşı yapmadığı işler, söylemediği söz kalmıyor. Oysaki belirtiğimiz gibi ilgili bilim insanlarını yaptığı tenkitler bilimsel bir yayın için büyük bir talihtir aslında. Maalesef, yapılan eleştiriler havada kalıyor, sonucunda tenkiti yapan ile tenkite maruz kalan arasında bir şahsi savaş başlıyor. Bununla beraber tenkiti yapanın yaptığı tenkiti hangi gaye ve metotla yaptığı da en önemli unsurdur. Zaten buna atıf yaparak nitelikli ve kaliteli eleştiriler ifadesini kullanıyoruz. Yoksa yapılan yayına katkı sağlayacak eleştiri yerine, müellifini hedef alan, küçümseyen, gereksiz polemiklere sebebiyet verecek, bilimsel yaklaşımdan nasibini almamış yorumların hiçbir kıymeti harbiyesi yoktur. Bu noktada yapılan eleştirilerin temelinde samimi niyet ve bilimsel yaklaşım olmadıkça tenkite yapan ve tenkite uğrayan da bir yarar sağlayamayacağı aşikârdır. Ciddi bir tenkit ortamının var edilmesinin yolu M. Fuad Köprülünün yukarıda önemli vurguladığı  “ ilim ahlakını, ilim ananesini” oluşturmak olacaktır.  Bu ahlak ve ananesinin oluşumu uzun ve zor bir süreç gerektirse de, bilim ahlakının inşası için göstereceğimiz azim ve güçlü irade ile başarı alınacağından hiçbir şüphe yoktur. İlmi tenkitin ciddi yapıldığı, hak ettiği değerin verildiği yerlerde bilimsel yayınların niteliği artacaktır. Son sözü yine değerli bilim insanı M. Fuad Köprüye bırakarak veda edelim:

“  Memleketimizin ilim hayatının inkişafı için birinci şart, hakiki manasıyla ilim ve objektif tenkitlerin meydana gelmesidir. Bunun için, yüksek ilim müesseslerindeki gençlerimize şimdiden, objektif münakaşalara sükûnetle girişebilmek için lazım olan fikri ve ruhi terbiyeye vermeye çalışmalıyız”

Bu makale 215 defa okunmuştur.
MAKALE YORUMLARI
ANKETİMİZE KATILIN

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

Beğendim
Beğenmedim
Fena Değil

Tüm Anketler
NAMAZ VAKİTLERİ